Karne ya da deneme sonucu beklediğiniz gibi gelmedi ve çevrenizdeki herkesin bir önerisi var: “Özel ders aldırın.” “Kursa yazdırın.” “Etüde gitsin, başında biri olsun yeter.” Hepsi birilerinin işine yaramıştır. Asıl soru, sizin çocuğunuzun işine hangisinin yarayacağıdır.
Baştan söyleyelim: Biz birebir ders veren bir kurumuz, yani bu konuda tarafsız değiliz. Tam da bu yüzden üç seçeneği, birebir dersin doğru seçim olmadığı durumlar dahil, açıkça yazmak istedik.
Önce kavramlar
- Birebir ders: Bir öğretmen, bir öğrenci. Hız, konu ve anlatım biçimi tamamen öğrenciye göre ayarlanır.
- Grup dersi: Bir öğretmen, birden çok öğrenci. Kurumdan kuruma üç-dört kişilik gruplardan kalabalık sınıflara kadar değişir; belirli bir program izlenir.
- Etüt: Öğrencinin gözetim altında kendi çalışmasını yaptığı, takıldığı yerde öğretmene soru sorabildiği çalışma saati. Yeni konu anlatımı sınırlıdır. Kurumlar bu kelimeyi farklı anlamlarda kullanabiliyor; kayıt öncesinde tam olarak ne yapıldığını sorun.
Araştırmalar ne söylüyor?
Özel ders programları üzerine yapılmış deneysel çalışmaları bir araya getiren kapsamlı bir derleme (Nickow, Oreopoulos ve Quan), birebir ya da çok küçük gruplarla yürütülen düzenli derslerin öğrenme üzerinde tutarlı ve anlamlı bir olumlu etkisi olduğunu gösteriyor. Education Endowment Foundation'ın öğretim yöntemleri derlemesine dayanan kanıt özetlerinde de birebir ders ortalamada yaklaşık beş aylık, küçük grup dersi yaklaşık dört aylık ek ilerlemeyle ilişkilendiriliyor.
Aynı kaynakların daha az alıntılanan bulguları da var:
- Birebir dersle iki-üç kişilik grupları karşılaştıran çalışmaların sonuçları karışık. Bazılarında küçük grup, birebir ders kadar etkili çıkıyor; öğretimin niteliği grup büyüklüğünden daha belirleyici olabilir.
- Etki, dersler kısa, sık ve düzenli olduğunda ve okuldaki derslerle bağlantılı yürütüldüğünde en yüksek.
- Matematikte ölçülen ortalama etki, okuma alanındakinden daha düşük.
- Küçük grup dersinde grup küçüldükçe etki artıyor; dersin öğrencinin belirlenmiş ihtiyacına göre hedeflenmesi sonucu güçlendiriyor.
Bu çalışmaların çoğu başka ülkelerde ve okul içinde yürütülen programlara dayanıyor; Türkiye'deki özel ders ve kurs ortamına doğrudan aktarılamaz. Yine de ortak mesaj açık: Dersin biçimi tek başına sonuç getirmez. Neyin, ne sıklıkla ve nasıl çalışıldığı belirleyicidir.
Birebir ders kime uygun?
- Önceki yıllardan temel eksiği olan öğrenciye. Grup dersi, programı tek bir öğrencinin eksik kaldığı yere geri döndüremez. 8. sınıf öğrencisi denklem çözerken kesirli ifadelerde takılıyorsa birebir derste iki hafta kesirlere dönülebilir; grupta bu mümkün değildir.
- Sınıfta soru sormaya çekinen öğrenciye. “Anlamadım” demenin bedeli birebir derste çok daha düşüktür.
- Eksikleri dağınık olan sınav öğrencisine. Bazı konuları çok iyi, bazılarını hiç bilmeyen aday için herkese aynı sırayla ilerleyen bir program zaman kaybettirir.
- Sınıfın hızı yavaş gelen öğrenciye. Birebir ders yalnızca geride kalanlar için değildir.
Birebir ders ne zaman doğru seçim değil?
- Sorun anlamamak değil, çalışmamaksa. Öğrenci konuyu anlıyor ama evde soru çözmüyorsa haftada bir-iki saatlik birebir ders bunu değiştirmez. İhtiyaç, düzenli bir çalışma ortamıdır: etüt ya da evde kurulan sabit bir çalışma saati.
- Öğrenci arkadaş ortamından güç alıyorsa. Bazı öğrenciler yanında başkaları çalışırken daha uzun ve istekli çalışır.
- Ders “öğretmen çözer, öğrenci izler” biçimine dönüşüyorsa. Birebir dersin en büyük riski budur: Öğrenci derste her şeyi anladığını düşünür, tek başına kalınca yapamaz. İyi bir birebir derste kalem çoğunlukla öğrencinin elindedir.
- Bütçe uzun soluklu bir çalışmaya yetmiyorsa. Birkaç haftalık birebir ders yerine yıl boyu sürdürülebilen iyi bir küçük grup daha fazla katkı sağlayabilir.
- Zorlanmanın nedeni matematik dışındaysa. Yoğun kaygı, dikkatini sürdürmede belirgin güçlük ya da okula karşı genel bir isteksizlik varsa ilk adım ders değil, okulun rehberlik servisiyle görüşmektir.
Grup dersi kime uygun?
Temeli yeterli olan, konuları düzenli bir programla sırayla çalışmak isteyen ve arkadaş ortamından güç alan öğrenciye uygundur. Dikkat edilecek iki nokta var: Grubun seviyesi öğrencinin seviyesine yakın olmalı ve grup büyüdükçe öğrenci başına düşen ilgi azalır. Kayıt öncesinde grubun kaç kişi olduğunu ve seviyelerin nasıl belirlendiğini sorun.
Etüt kime uygun?
Konuyu derste anlayan ama evde çalışma düzeni kuramayan öğrenciye ve çok soru çözmesi gereken sınav adayına uygundur. Etüt tek başına temel eksiği kapatmaz: Konuyu bilmeyen öğrenci etütte aynı soruda takılıp kalır. Bu üç seçenek birbirinin rakibi olmak zorunda da değildir; eksik birebir dersle kapatılıp pratik etütle sürdürülebilir.
Karar vermeden önce sorulacak beş soru
Hangi kurumla ya da öğretmenle görüşürseniz görüşün, bize de dahil, şunları sorun:
- Çocuğumun eksiklerini nasıl belirliyorsunuz?
- Dersler arasında ne çalışacak, bunu kim takip edecek?
- İlerlemeyi bana nasıl ve ne sıklıkla bildireceksiniz?
- Dersi kim verecek, öğretmen yıl içinde değişir mi?
- Grup ya da etütse kaç kişi olacak, seviyeler nasıl ayrılıyor?
Karar için ilk veri
Hangi seçeneğin uygun olduğunu söyleyebilmek için önce eksiğin ne olduğunu bilmek gerekir. Büyükçekmece'deki kurumumuzda bunun için ücretsiz temel eksiklik testi yapıyor, sonucu veliye yazılı bir raporla sunuyoruz. Test herhangi bir kayıt zorunluluğu getirmez; rapor, hangi yolu seçerseniz seçin işinize yarar. Eksikleri birebir derslerle nasıl kapattığımızı temel eksiklik programı sayfasında anlattık.